همه چیز درباره انواع قطع کتاب + صفحه بندی و اندازه فونت

24 دی دسته بندی : کتاب eye تعداد بازدید: 191 بازدید comment زمان تقریبی برای مطالعه : 10 دقیقه

چه اندازه ای برای چاپ کتاب مناسب است؟

کتاب ها در ابعاد و اندازه های متنوعی منتشر می شوند. این کار نه برای از بین بردن نظم و ترتیب کتابخانه ها و قفسه های کتاب، بلکه بر اساس مواردی از قبیل عوامل اقتصادی، علمی و هنری انجام می پذیرد. شناخت انواع قطع کتاب به شما کمک می کند تا با آگاهی کامل نسبت به استفاده از هر قطع کتاب اقدام نمایید. ممکن است در وهله اول این موضوع چندان مهم به نظر نرسد، با این حال خوب است بدانید که هزینه نهایی چاپ کتاب، میزان فروش آن و حتی راحت بودن مطالعه آن به طور مستقیم با این انتخاب در ارتباط است.

 

معنی قطع کتاب

اندازه یا قطع به اندازه طول و عرض کتاب گفته می شود که با اصطلاحات خاصی توسط چاپخانه ها و مراکز چاپ به کار می رود. فرقی ندارد که کتاب خود را به روش چاپ دیجیتال یا افست منتشر می کنید، در هر حال پیش از شروع خدمات چاپی باید قطع و ابعاد کتاب خود را مشخص نمایید. دلیل استفاده از قطع های مختلف برای چاپ کتاب، فراهم نمودن امکان استفاده از این خدمات چاپی برای تمامی افراد با کاربردهای متفاوت و گسترده تر شدن موارد کاربرد آن است. به عنوان مثال برای افرادی که قصد دارند کتاب خود را به راحتی در همه جا همراه خود داشته باشند، کتاب های با قطع جیبی گزینه ای مناسب به شمار می رود.

 

انواع قطع کتاب در ایران

انواع قطع کتاب در ایران

به طور کلی قطع کتاب، تعداد صفحات آن را تعیین می کند. بدیهی است که هر چه قطع کتاب شما کوچکتر باشد، تعداد صفحات کتاب افزایش یافته و در نتیجه قطر آن بیشتر خواهد شد. علاوه بر این، تاثیر مستقیم ابعاد کتاب روی طراحی و بخش های داخلی آن به راحتی مشهود است.

پس از نگارش و یا گردآوری محتوای اصلی کتاب، نوبت به صفحه آرایی و حروفچینی آن می رسد. انتخاب قطع کتاب یکی از اولین اقداماتی است که در این مرحله باید به آن بپردازید. پس از آن باید اندازه فونت، طرح جلد و ... را تعیین نمایید. به همین علت توصیه می شود این کار را با دقت بالایی انجام دهید، چرا که تمام مراحل بعدی کار شما به همین نکته بستگی دارد.

 

قطع رایج کتاب

رایج ترین قطع برای چاپ کتاب، قطع وزیری می باشد. پس از آن به ترتیب قطع رقعی و جیبی بیشترین آمار چاپ را به خود اختصاص داده اند. کتاب های کودکان اغلب در قطع خشتی و کتاب های هنری و نفیس در قطع رحلی منتشر می شوند. در ادامه برخی از رایج ترین ابعاد برای چاپ کتاب را به اختصار معرفی نموده ایم.

قطع وزیری

همان طور که پیش تر هم گفتیم، قطع وزیری رایج ترین ابعاد برای چاپ انواع کتاب است؛ به گونه ای که تقریبا 85 درصد از کتب چاپی در این قطع منتشر می شوند. ابعاد تقریبی قطع وزیری 24×17 می باشد.

قطع رقعی

ابعاد حدودی قطع رقعی 14.8×21 می باشد، به بیان دیگر این قطع معادلی برای با ابعاد A6 به شمار می رود. ابعاد کوچک رقعی موجب شده است تا به گزینه ای مناسب برای کاهش هزینه های چاپ تبدیل شود. همچنین کتاب هایی که تصاویر کمی در آن ها به کار رفته است، می توانند با این ابعاد منتشر شوند. اغلب دیکشنری های جیبی و مواردی از این قبیل در قطع رقعی به چاپ می رسند.

 

قطع خشتی

قطع خشتی در واقع طول و عرضی برابر و ظاهر مربعی شکل دارد. از این رو اغلب برای کتب هنری و یا کتاب های کودکانه مورد استفاده قرار می گیرد. این دسته از کتاب ها در دو نوع خشتی کوچک با ابعاد 19×19 و خشتی بزرگ با ابعاد 22×22 در دسترس عموم قرار می گیرند.

قطع رحلی

همان طور که از عنوان این دسته از کتاب ها نیز پیداست، قطع رحلی برای کتاب های دینی و ادعیه به کار می رود تا قرار گیری آن ها روی رحل به سادگی امکان پذیر باشد. قطع رحلی نیز در دو نوع کوچک و بزرگ با ابعاد 28×21 و 33×24 وجود دارد. برای چاپ کتاب های درسی و آموزشی نیز گاها از این ابعاد استفاده می شود. صفحه بندی کتاب های رحلی با توجه به نوع محتوا متغیر بوده و می تواند تک ستونی و یا دو ستونی باشد.

قطع پالتویی

کتاب های چاپ شده در این ابعاد فضای نسبتا کمی را اشغال نموده و با توجه به بیشتر بودن طول کتاب در مقایسه با عرض آن، به راحتی در جیب های پالتو و بارانی جای می گیرند. همین نکته موجب شده است تا کتاب های در ابعاد 21.5×10.5 به عنوان قطع پالتویی شناخته شوند. از این ابعاد اغلب برای چاپ کتاب های رمان، تقویم های جیبی، دیکشنری های همراه و ... استفاده می شود.

 

قطع جیبی

تقویم های جیبی، کتاب های همراه و به طور کلی تمامی کتاب هایی که در ابعاد 7×5 چاپ می شوند، در دسته کتاب های جیبی یا بغلی قرار می گیرند. این کتاب ها به راحتی قابل حمل بوده و فضای چندان زیادی را اشغال نمی کنند.

 

قطع ربعی

کتاب های در ابعاد 16.5×12 قطع ربعی را تشکیل می دهند. این کتاب ها اغلب موضوعاتی از قبیل داستانی، عاشقانه، رمان و ... را در بر می گیرند.

قطع سلطانی (تیموری)

قطع سلطانی یا تیموری ابعادی معادل 40×30 دارد و اغلب برای چاپ و انتشار کتب نفیس مورد استفاده قرار می گیرد.

ابعاد قدیمی کتاب

در بخش قبلی رایج ترین ابعاد برای چاپ کتاب را معرفی نمودیم. علاوه بر موارد ذکر شده، ابعاد دیگری نیز وجود دارد که در گذشته رواج داشته و امروزه چندن مورد استفاده قرار نمی گیرد. با این حال برای آشنایی بیشتر شما عزیزان برخی از آن ها را به اختصار معرفی نموده ایم:

 

  • قطع جانمازی: در ابعاد 7×12 برای قرآن و کتب ادعیه
  • قطع نیم ربعی: ابعاد 10×18 یا 9×17
  • قطع نیم ورقی: اغلب در اندازه 22×34
  • قطع بغدادی: کمی بزرگتر از ابعاد مرسوم، عدد دقیقی ندارد
  • قطع بیاض یا بیضی: صحافی از عرض و باز شدن از طول کتاب، اغلب برای کتب ادعیه، زیارات و مجموعه های ادبی
  • قطع بازوبندی: در ابعاد 3×2 (اغلب برای همراه داشتن دعا یا آیات قرآنی)
  • قطع حمایلی: با طول و عرض 12×6 برای استفاده به عنوان حمایل روی لباس زیرین
  • طومار: برگه هایی با عرض کم و متصل به هم، با ظاهر لوله ای و با طول متغیر

ابعاد کتاب درسی

همان طور که می دانید، اغلب کتاب های موجود در بازار در قطع وزیری چاپ می شوند. کتاب های درسی و آموزشی نیز از این قاعده مستثنی نبوده و بسیاری از آن ها با این ابعاد منتشر می شوند. با این حال در کنار این دسته از کتب آموزشی، برخی از کتاب های درسی مدارس و دانشگاهی در ابعاد رحلی به چاپ می رسند. خوب است بدانید که قاعده دقیق و مشخصی برای انتخاب قطع کتاب های درسی وجود نداشته و این کار تماما به نوع کتاب، حجم مطالب و کاربرد آن بستگی دارد.

 

صفحه آرایی کتاب

چند نمونه از صفحه بندی و قطع های پرکاربرد کتاب

در صفحه آرایی برای قطع وزیری باید به اندازه متن، میزان فرورفتگی متن، حاشیه های چهار طرف صفحه، فاصله خطوط از یکدیگر و ... توجه نمایید تا علاوه بر زیبایی و خوانایی بیشتر کتاب، از اسراف و دورریز کاغذ نیز جلوگیری نمایید.

کتاب های رقعی اغلب کوچکتر از حد معمول بوده و برای کتاب های با محتوا و صفحات کمتر به کار می رود. این کتاب ها اغلب محتوا محور هستند و از تصاویر کمتری در آن ها استفاده می شود. از این رو توجه به صفحه آرایی و رعایت اصول آن از خسته شدن چشم مخاطبان جلوگیری نموده و آن ها را به مطالعه کتاب تشویق می کند.

گفتیم که قطع رحلی ابعاد نسبتا بزرگی داشته و اغلب برای چاپ کتاب های رفرنس خارجی، دیوان حافظ، قرآن مجید و ... استفاده می شود. از این رو صفحه آرایی این کتب با توجه به نوع کتاب و محتوای آن به صورت تک ستون یا دو ستونی انجام می شود. به عنوان مثال در صورتی که قصد چاپ یک کتاب مرجع، با حجم بالایی از اطلاعات را دارید بهتر است از قلم ریزتر و صفحه آرایی دو ستونه استفاده نمایید تا از حجم و وزن کتاب کاسته شود. از طرف دیگر، برای کتاب های حاوی تصاویر مانند دیوان اشعار، شاهنامه و ... بهتر است از یک طراح و نقاش متخصص در این حوزه کمک بگیرید تا زیبایی و جلوه کتاب شما بیشتر شود.

کتاب های پالتویی و جیبی نیز بسیار مشابه یکدیگر بوده و به دلیل ابعاد کوچکی که دارند، بهتر است از قلم ریزتر و خطوط با فاصله کمتراستفاده شود. با این حال فراموش نکنید که این کار نباید باعث درهم فرو رفتن کلمات شده و خوانایی و زیبایی متن را از بین ببرد.

در پایان این بخش به بررسی صفحه آرایی کتاب های با قطع خشتی می پردازیم. این کتاب ها در مقایسه با سایر نمونه های مشابه خود نیازمند ظرافت و زیبایی یشتری هستند؛ چرا که ظاهری متفاوت و منحصر به فرد دارند. علاوه بر این، موارد کاربرد قطع کتاب خشتی اندکی متفاوت بوده و باید جنبه هنری آن پررنگ تر باشد.

اندازه فونت برای چاپ کتاب

اندازه فونت کتاب یکی از مهم ترین نکات در صفحه آرایی و چاپ کتاب است که با توجه به اندازه صفحات، حجم مطالب و مواردی از این قبیل تعیین می شود. در انتخاب اندازه فونت باید توجه داشته باشید که متن شما به اندازه کافی خوانا و واضح باشد، در عین حال زیبایی بصری آن نباید تحت تاثیر قرار بگیرد. به طور کلی بهترین اندازه قلم برای عبارات فارسی 13 و عبارات انگلیسی 10.5 می باشد. در صورتی که قصد دارید کتاب خود را به طور کامل به زبان انگلیسی منتشر نمایید، می توانید از قلم با اندازه 11.5 نیز استفاده نمایید.

نکته دیگر، انتخاب صحیح نوع فونت در چاپ کتاب است. بهترین فونت ها برای متون فارسی B mitra، B nazanin، B zar و B lotus می باشد. همچنین در صورتی که قصد دارید کلمات انگلیسی را نیز در کتاب خود به کار ببرید، استفاده از فونت Times new roman انتخاب مناسبی به شمار می رود.

توجه داشته باشید فونت  های ذکر شده هم برای متون اصلی کتاب و هم پاورقی ها قابل استفاده می باشد. این در حالی است که اندازه فونت ها در پاورقی کمی کوچکتر بوده و بهتر است برای عبارات فارسی از قلم با اندازه 10.5 و کلمات لاتین از قلم 8.5 استفاده نمایید.

 

چگونه قطع کتاب خود را پیدا کنیم؟

هیچ روش و استاندارد خاصی برای انتخاب قطع مناسب کتاب وجود ندارد و این کار باید بر اساس موضوع کتاب، کاربرد آن و سلیقه شما انجام پذیرد. مهم ترین نکته هنگام این انتخاب، توجه به حجم مطالب و تعداد کلمات به کار رفته در آن است. هر چه حجم بیشتری از مطالب برای ارائه داشته باشید، می توانید از ابعاد بزرگتری برای کتاب خود استفاده نمایید. این کار از بالا رفتن تعداد صفحات کتاب شما جلوگیری نموده و ظاهر زیباتری برای آن ایجاد می کند.

دومین نکته، توجه به قطع سایر کتاب های ژانر مورد نظر شما است. فرض کنید کتاب های دیگری که در این ژانر نوشته شده اند ابعادی بسیار کوچکتر یا حتی بزرگتر از کتاب شما داشته باشند، در این صورت این اختلاف جلوه نامناسبی داشته و می تواند از اشتیاق و تمایل مخاطبان نسبت به مطالعه آن بکاهد.

در پایان به هزینه چاپ کتاب در هر قطع نیز توجه داشته باشید. در نهایت هدف شما از چاپ کتاب، جلب توجه مخاطب و ترغیب او به خرید کتاب است، بنابراین باید هزینه چاپ کتاب را نیز در نظر داشته باشید تا هزینه نهایی آن منطقی باشد. درصورتی که این اصل را رعایت نکرده باشید، هزینه هایی کتاب شما بسیار فراتر از حد معمول رفته و علاوه بر کاهش آمار فروش، از حاشیه سود شما نیز کاسته می شود.

با توجه به نکات ذکر شده بهترین کار برای انتخاب قطع کتاب، بررسی سایر کتاب های مشابه و صفحه آرایی مشابه آن ها می باشد.

 

اندازه گیری ابعاد کتاب برای چاپ

اندازه گیری صحیح قطع کتاب به شما کمک می کند تا پیش از چاپ، تصوری صحیح از کتاب خود داشته باشید و به درستی بتوانید درباره انتخاب قطع کتاب تصمیم گیری نمایید. این کار به سادگی امکان پذیر است و برای انجام آن به ابزار خاصی نیاز ندارید. تنها ابزار مورد نیاز شما عبارت است از:

  • کتاب
  • خط کش
  • یک جسم سخت و محکم (مانند کتاب یا یک تکه مقوا)
  • سطح صاف

 

ابتدا از اندازه گیری ارتفاع یا همان قطر کتاب شروع می کنیم، کتاب مورد نظر خود را روی یک سطح صاف قرار داده و مقوا را به دیواره آن تکیه دهید. حال خط کش را مماس با مقوا قرار دهید تا بتوانید قطر کتاب را بخوانید. برای اندازه گیری طول و عرض کتاب نیز به همین روش عمل کنید تا ابعاد دقیق آن را به دست آورید.

اندازه گیری ابعاد کتاب برای چاپ

محاسبه ابعاد کتاب برای چاپ

اندازه گیری قطع کتاب

 

قوانین کلی ساختار صفحات کتاب

طراحی کتاب درست همانند هر کار دیگری، اصولی دارد که با شناخت و اجرای آن ها می توان به نتیجه ای بهتر دست یافت. در این بخش به بررسی بخش کوچکی از این اصول و قوانین پرداخته ایم.

  1. برای کتاب هایی که با استفاده از چاپ افست منتشر می شوند، از ابعاد 6×9 (152×229mm) استفاده کنید.
  2. برای چاپ کتاب و هرگونه محصول چاپی دیگر که با استفاده از چاپگرهای لیزری منتشر می شوند از ابعاد 5.5×8.5 (140×216mm) یا 8.5×11 (216×280mm) استفاده نمایید.

اندازه استاندارد کتاب معادل 6 اینچ در 9 اینچ می باشد. با رعایت این استاندارد، کتاب شما با هزینه ای مقرون به صرفه و اقتصادی منتشر شده و در عین حال به راحتی قابل مطالعه خواهد بود. در نتیجه، فروش آن ساده تر بوده و افراد بیشتری را به مطالعه تشویق و ترغیب می نماید. این در حالی است که نگهداری، جابه جایی و حمل و نقل کتاب های با قطع بزرگتر سخت تر بوده و حتی در هر قفسه ای به راحتی جای نمی گیرد.

هر چه کتاب شما کوچکتر باشد، فضای بیشتری از حاشیه صفحه را از دست می دهید که می تواند به افزایش هزینه های چاپ منجر شود. این در حالی است که با رعایت استاندارد ذکر شده، شما تقریبا 20% فضای بیشتری برای نگارش و چاپ در اختیار دارید، در حالی که هزینه انتشار کتاب شما تنها 5% افزایش داشته و در نتیجه 15% از هزینه های جانبی شما کاسته خواهد شد. علاوه بر این، جلد کتاب های 6×9 تقریبا 15% بزرگتر از کتاب های با ابعاد 5.5×8.5 می باشد. این اختلاف در قطع کتاب ها، به شما کمک می کند تا پوشش تبلیغاتی بهتری برای کتاب خود ایجاد نمایید؛ چرا که کتاب های بزرگتر پیش از سایرین توجه مخاطبان را به خود جلب می کنند.

محدودیت های چاپگر جوهر افشان

در صورتی که یک چاپگر جوهر افشان را به رایانه خود متصل نموده و قصد دارید با استفاده از آن به چاپ کتاب خود بپردازید، خوب است بدانید که نرم افزار Microsoft word به طور معمول حاشیه پایینی صفحه (12.7mm) را ایجاد نمی کند. بسته به نوع چاپگر، این اندازه می تواند به 14.2mm یا 17mm نیز برسد. وجود این حاشیه شاید به تنهایی مقدار زیادی به نظر نرسد، اما در یک کتاب قطور قطعا بیشتر خواهد بود. به عنوان مثال در یک کتاب 224 صفحه ای می تواند معادل دو صفحه از کتاب باشد!

اغلب رایانه ها و لپ تاپ های جدید هنگام استفاده از نرم افزارهایی از قبیل google docs و ... به هیچ عنوان حاشیه ندارند و ممکن است برای چاپ اسناد خود با مشکل رو به رو شوید. با این حال در صورتی که از نرم افزارهای قدیمی استفاده می کنید، تنظیمات فایل word خود را روی چاپگر لیزری تنظیم کنید تا حاشیه پایین صفحات را ایجاد نماید.

توجه داشته باشید که بهتر است از اندازه پیش فرض کاغذ برای طراحی کتاب خود استفاده نمایید. فایل تدوین شده را در نهایت با فرمت pdf ذخیره کرده و با استفاده از نرم افزار adobe acrobat صفحات را برش دهید.

ما در مجتمع چاپ سانترال پیش از شروع چاپ کتاب، فایل های ارسالی شما را بررسی نموده و اصلاحات لازم را به شما اطلاع می دهیم. با این کار، شما بدون کوچکترین نگرانی از بابت کیفیت خدمات و نتیجه نهایی می توانید سفارشات چاپ کتاب خود را به ما واگذار نمایید.

همه چیز درباره انواع قطع کتاب + صفحه بندی و اندازه فونت

اندازه یا قطع به اندازه طول و عرض کتاب گفته می شود که با اصطلاحات خاصی توسط چاپخانه ها و مراکز چاپ به کار می رود. دلیل ا....

ادامه مطلب انتشار : 1399/10/24
کتاب کاغذی، صوتی یا الکترونیک؟ | بررسی محاسن و معایب هر کدام + 6 فایده مطالعه

کتاب کاغذی، الکترونیکی و صوتی انواع مختلف کتاب هستند. در این مطلب ضمن معرفی 6 فایده مطالعه، به بررسی هر یک پرداخته ایم.

ادامه مطلب انتشار : 1399/11/13